‘Er mot helemaal niks’…

Op donderdag 19 november 2015 wordt in Café Doodgewoon de documentaire ‘Er mot helemaal niks‘ getoond. De documentaire van filmmaker Joop Menting laat u een blik werpen in het dagelijkse leven binnen hospice Het Clarahofje in Goes. Hij volgt drie bewoners die, hoewel zij allen in de laatste fase van hun leven zijn, daar heel verschillend tegenaan kijken, mee omgaan.

Margreet Weisfelt en Leonie Ton, respectievelijk als vrijwilliger en verpleegkundige verbonden aan hospice Het Clarahofje, vertellen over de documentaire: “De film is gemaakt in 2013. We wisten eerst helemaal niet of het ging lukken. Het is filmmaker Joop Menting, een heel grote man met een grote camera, wonderwel gelukt zich als het ware ‘onzichtbaar’ te maken, waardoor de beelden heel natuurlijk overkomen.” De sfeer binnen het hospice, de karakterverschillen van de mannen die gevolgd worden.

Wat opvalt, is de grote mate van respect waarmee de medewerkers in het hospice omgaan met de bewoners. Alles is mogelijk: een frietje eten, een kroketje en een eitje bij het ontbijt. Er zijn beelden van een feestje van aardbeien. De benadering van de bewoners, de betrokkenheid bij hun familieleden, alles gebeurt in alle rust. Een voorbeeld: op het moment dat er een overledene aanwezig is in het hospice staat er een kaars, brandend in een smaakvolle lantaarn, bij de deur. Ze deden dit voor het eerst toen een van de vrijwilligers in het hospice was overleden. Daarna zijn ze het zo blijven doen.

De documentaire

Drie mannen worden in de film gevolgd. Een van hen, een 78-jarige man heeft nog alle hoop, je ziet hem fanatiek bezig met de fysiotherapeut. De bleke, broodmagere, ínwitte benen willen hem nog niet dragen. Maar hij wil het liefst binnen een paar weken of maanden het hospice lopend weer wil verlaten. Waar de 86-jarige oud-gemeenteambtenaar het allemaal het liefst zo snel mogelijk achter de rug heeft: ”Ik heb goed geslapen, maar ik was het liefst helemaal niet wakker geworden.” De derde man, een vrijbuiter: ”Ik heb vroeger alles gedaan wat God verboden had”, koestert het leven en de nabijheid van zijn zoons.

In de documentaire komt ‘het leven van alledag’ naar voren. En kopje koffie, een krantje, een pijpje wordt gestopt. Een vrijwilliger doet een dansje: hak en teen, hak en teen… Meneer krijgt een van zijn zussen op bezoek: ”Het maakt je wel verdrietig hoor, als je elkaar zo moet loslaten.”

Door de film heen worden prachtige zinnen uitgesproken:

• Je mot blij zijn dat ze voor je zorgen
• De realiteit onder ogen zien
• ‘Het gaat goed met mij hoor’, meneer zit in een tillift, grote zwarte schaduwen onder zijn ogen.
• ‘Kan wat voor u doen? De man zit gebogen, zijn hoofd verborgen in zijn grote handen, hij zucht…
• Een pleister wordt van de schouder verwijderd. Een broodmagere rug. Met respect wordt de man, met heel zachte bewegingen gewassen. Bij het tanden poetsen zie je dat hij moe is, maar zich beter voelt.
• Er wordt gesproken over palliatieve sedatie, het wijzigen van pijnbestrijding
• ‘Ik blijf tot het laatst bij je hoor pa, als je dat maar weet.’

Heel ontroerend, de drie zoons en een kleinzoon die waken bij hun vader en opa. Er is oogcontact. Ze laten een briefje zien wat ze in zijn huis gevonden hadden: ‘Als er wat gebeurt: ‘Faitfull one‘ van Cliff Richard.

De mond wordt bevochtigd met een soort sponslolly. De sfeer die tijdens het waken in de kamer hangt is haast tastbaar. De man die zijn laatste adem uitblaast. ‘Zeg maar dag tegen opa.’ De tranen in de ogen. Het lichaam wordt met zachte gebaren gewassen en aangekleed. De baar met de kist rijdt, vergezeld van de zoons, langs de lantaarn met de brandende kaars.

Het blijft stil nadat de film is afgelopen. Iedereen moet het even tot zich door laten dringen. Ellen verzoekt de aanwezigen om in viertallen bij elkaar te gaan zitten, even aan elkaar te vertellen wat de film u heeft gedaan. Een geroezemoes van stemmen, gedempt. Later als er wat fris of een wijntje is geschonken willen sommigen hun verhaal wel delen.

Deze avond, die georganiseerd werd door Netwerk Palliatieve Zorg Roosendaal, Bergen op Zoom en Tholen en VPTZ West-Brabant & Tholen is zeker weer een geslaagde avond geweest.

Tekst:

Rianne Uijtdewillegen