In iedereen schuilt een vrijwilliger

In deze rubriek komen mensen aan het woord die over hun vak vertellen. Waarom hebben ze daarvoor gekozen? Wat maakt hun werk leuk en hoe ziet een werkdag eruit. Deze week gaat het niet specifiek om één beroep maar stellen we het vrijwilligerswerk in de zorg centraal.

Lees hier het volledige artikel wat onlangs is gepubliceerd in De Bode.

Wij verwelkomen nieuwe vrijwilligers voor één jaar en/of voor een langere periode.

Palliatieve en terminale zorg vraagt vaak om rust. Vrijwilligers van VPTZ zijn er om te ontlasten, om even de zorg over te nemen, rust te brengen en vooral om er even helemaal te zijn voor diegene die zorg nodig heeft. Zo kunnen familie en/of mantelzorgers even op adem komen en daardoor de zorg voor hun naaste langer volhouden.

De rol van de vrijwilliger is niet vastomlijnd. De wensen van de cliënt en diens naaste omgeving vormen het uitgangspunt. Dat vraagt om een open houding en om de mensen te accepteren zoals ze zijn.

Lees hier de volledige vacature en solliciteer! 

Verslag van de themabijeenkomst van 24 november 2022 bij ‘Café Doodgewoon’
Interculturele dilemma’s in de palliatieve zorg met spreker Mustafa Bulut.

Mustafa Bulut is sinds 2011 werkzaam als geestelijk verzorger (islamitisch) in de zorg. Hij is onder meer verbonden aan het Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis in Tilburg en aan het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch. (Meer informatie over Mustafa is te vinden via www.obiz.info/.)

Aan de hand van zijn ervaringen in de palliatieve zorg en ondersteund door wetenswaardigheden via het beeld heeft hij tijdens de bijeenkomst vele interculturele verschillen weten aan te stippen en te duiden. Er was continu interactie met het publiek. Mustafa vroeg om inbreng van onderwerpen waar het publiek nieuwsgierig naar was. De onderwerpen werden ook behandeld, zoals ziektebeleving in het geloof, rouw, pijnstilling weigeren, familiebanden, snelle en langzame communicatie en niet stoppen.

Via de film ‘Hoe vertel ik het familie Yilmaz[1]’ werden thema’s aangereikt. Het verhaal van een Turkse man die ziek wordt, in het ziekenhuis komt en overlijdt was illustratief voor de soms grote interculturele verschillen en dilemma’s die er zijn. Het wegnemen van de laatste hoop, de laatste strohalm door te zeggen ‘We kunnen niets meer voor u doen.’, is niet wenselijk. Een betere benadering is: ‘We hebben alles gedaan wat mogelijk is.’
Bestudeer de intonatie en de lichaamstaal. We richten ons toch vooral op de patiënt en veel minder op de familie (en die is juist zo belangrijk in andere culturen). Stel bijvoorbeeld ook vragen aan de zoon en betrek de ‘leider’ (binnen de familie) er altijd bij.

Zomaar een greep uit de wetenswaardigheden:
Zelfzorg voor de zorgverlener is belangrijk, stap 1. De patiënt komt daarna.
Wat wil de patiënt? Het is feit dat jouw patiënt anders is dan jij (interculturele zorg).
Hoe jij naar mensen kijkt bepaalt hoe je overkomt (ik-jij-wij).
Iedereen moet tegenwoordig constant een mening hebben. Waar is onze verbondenheid?

De Nederlandse artsen worden beschouwd als zakelijk doch eerlijk. Dit wordt niet altijd gewaardeerd. Het kan botsen. Wees je ervan bewust dat we nogal direct zijn, bijvoorbeeld in het slechtnieuwsgesprek. Pas je taal aan. Gebruik bijvoorbeeld het woord ’ernstig’ i.p.v. ‘u bent uitbehandeld’.

In Nederland heerst over het algemeen een feminiene blik (vijf cultuurdimensies volgens Hofstede): er zijn niet veel verschillen tussen man en vrouw. (Een samenleving is masculien als emotionele sekserollen duidelijk gescheiden zijn: mannen worden geacht assertief en hard te zijn en gericht op materieel succes; vrouwen horen bescheiden en teder te zijn en vooral gericht op de kwaliteit van het bestaan.)

Hoop versus realiteit: hoop zit acceptatie in de weg. Soms is een sprankje hoop nodig. Geloof, hoop, een takje om aan vat te houden. Hoe vertel je slecht nieuws?

De Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO). Ga vooraf na of de patiënt instemming geeft en lees over wils(on)bekwaamheid. (Er zijn 3 patiëntenrechten in deze overeenkomst vastgelegd: Als patiënt heb je recht op informatie over je ziekte, de behandeling en de mogelijke gevolgen daarvan. Je mag alleen worden onderzocht en behandeld met jouw toestemming. Ook heb je recht op inzage in je medisch dossier.)

We ‘lezen’ iemand vaak in slechts 3 seconden.
Hoe wij kijken naar elkaar bepaalt hoe wij contact maken.

Niet constant oogcontact maken met de patiënt, let op de afstand (Er is gemiddeld 1,2 meter afstand nodig om je veilig te voelen).
Kom naar iemand toe ‘mag ik u een hand geven?’. Zoek een tussenweg. Niet teveel wegkijken.

Advanced Care Planning
Vereniging van Eigen Wil

De eerste reactie op rouw zijn weerstand en ontkenning.
Het is enorm waardevol om zieken te bezoeken.
Sheet ‘niet stoppen?’ Hoe verstaat de patiënt mij?
Slechtnieuwsgesprek in fases voeren.

[1] Filmproductie vanuit het ETZ 2022: ‘Hoe vertel ik het familie Yilmaz?’ over interculturele dilemma’s in de zorg.
Film en educatiepakket zijn op te vragen via interculturelezorg@etz.nl; bekijk de trailer via https://www.youtube.com/watch?v=MOQfKqBSZYk&feature=youtu.be
(Bron: https://www.obiz.info/bijdragen)

Op dinsdagavond 13 september jl. werd de film P.S. Loes vertoond in de aula van het Bravis ziekenhuis in Roosendaal.

Ninke Schrier van Netwerk Palliatieve Zorg heette iedereen welkom en introduceerde documentairemaker Ellen van Kempen en gesprekleider Carla van Loon (therapeute, televisiepresentatrice en dagvoorzitter) tijdens deze bijzondere avond.

Ellen is documentairemaker en maakt films met een maatschappelijke invalshoek. Ze zoekt in haar onderwerpen naar de combinatie van kracht en kwetsbaarheid. Aan de film P.S. Loes heeft zij 5 jaar gewerkt. Het was haar missie om de film te voltooien. Ze heeft circa twee maanden gefilmd voor P.S. Loes.

Hoofdpersoon Loes brengt haar laatste levensfase in een hospice door. We sloten Loes als kijker meteen in ons hart. Loes is innemend, zacht en heeft zeer veel humor. Ze reflecteert over het leven en ‘kijkt vooral met haar hart in plaats van met haar ogen’.  Ze heeft uitspraken die aanzetten tot nadenken. De film laat een onvergetelijke indruk achter bij de kijker.

Na de film ontstond een stilte. Carla leidde het nagesprek met zorg in, waarna de open en liefdevolle sfeer en dynamiek in de zaal nog meer versterkt werd. Er werden ervaringen gedeeld, vragen gesteld en Ellen vertelde meer over de bijzondere band met Loes.

Deze film is uitermate geschikt om in groepsverband te tonen. Een aanrader voor iedereen, ook buiten de formele en informele zorg.

Verslagje van de themabijeenkomst van 18 mei 2022 bij Cafe Doodgewoon.
“Pijn in de palliatieve fase” door Yvonne van Trier.
“Delier in de palliatieve fase” door Chantal Bogers.

He, he, dat was lang geleden dat er een ‘Cafe Doodgewoon’ was. Maar gelukkig was ie er weer. En hoe!
Er waren weer veel mensen naar de aula van Bravis gekomen en die werden eerst feestelijk onthaald op koffie met taart en daarna op twee mooie thema-besprekingen.
Na het welkom door Ninke Schrier van het netwerk en van Ellen van de VPTZ, die uiteraard ook het gemis van Louise noemde, begon Yvonne van Trier met haar verhaal over ‘pijn in de palliatieve fase’.
Yvonne weet als huis- en kaderarts en bestuurslid van de VPTZ waarover ze spreekt.
Met duidelijke plaatjes vertelde ze van alles over pijn. Mooi vond ik de indeling van de 4 dimensies van pijn. Somatisch, psychisch, sociaal en spiritueel. Aan bod kwamen pijnpatroon in de laatste fase, behandeling van pijn, waar naast medicijnen ook gewoon “Er zijn” heel goed helpen en ook de fabels en feiten over morfine. Bijvoorbeeld: morfine is het begin van het eind en pijn dat hoeft toch tegenwoordig niet meer. (beiden fabels)
Er ontstonden mooie gesprekken en vragen van/met de aanwezigen.
Leerzaam en een beetje raar vond ik toch wel dat er kennelijk ‘goedaardige en kwaadaardige pijn’ bestaat. Ik word in ieder geval nooit blij van pijn. Wel van deze presentatie.

Het tweede deel van de avond werd ingevuld door Chantal Bogers die als transmuraal palliatief verpleegkundige uit haar praktijk van alles kon vertellen en laten zien over ‘delier’. Iets wat overigens heel vaak voorkomt, vooral in de palliatieve fase. ‘Terminale onrust’ bij 85 – 90 %
Chantal vertelde over: wat is delier, hoe vaak komt t voor, hoe herken je het, hoe te behandelen.
Ze liet een mooi Youtube-filmpje zien. (Echt een aanrader om eens te bekijken)
Veel accent kreeg het herkennen van een delier, wat soms niet zo eenvoudig is. Sommige mensen worden nl. verward, maar ook apathie komt voor.
Vaak gaat men hallucineren of heeft men wanen. Ook dag en nachtritme worden vaak verwisseld. Bij delier is altijd wel een somatische factor.
Ook hier weer veel vragen, tips uit het publiek, dat gelukkig ook steeds jonger wordt.

Het was weer een ouderwets goede ‘cafe Doodgewoon’, die begon met taart en eindigde met een heerlijk hapje en drankje.
En…… als u t gemist hebt,……..u kunt de plaatjes van de presentaties hieronder nog eens bekijken.

Etten-Leur, 23 mei 2022
Aad Joosten

Presentatie Delier Café Doodgewoon 18-5-2022

Presentatie DEf Pijn Café Doodgewoon 18-5-2022